|
Mistrz i uczniowie.
Stefan Lisowski i grupa Communio Graphis
Anna B膮k, El偶bieta B膮k, Maria Bujanowicz, Marek Czaplarski, Jan Drewicz, Anna Fory艣, Katarzyna Fory艣, Ireneusz Kali艣ciak, Martyna Ka艂u偶y艅ska, Maria Ko艣ci贸艂ek, Danuta Marta Kotulska, El偶bieta Kwapi艅ska, Aleksandra Lisowska, Magdalena Mojsa, Helena Molska, Teresa Pietras, Ma艂gorzata Siarnecka Anna Si艂uch, Eugeniusz W臋gie艂ek, Tadeusz Witek, Dariusz Zawadka
Relacja mistrz i ucze艅 obecna jest od wiek贸w. Znamy j膮 z Biblii, z dawnych legend i powie艣ci. O mistrzu i uczniu m贸wili wielcy pisarze i poeci. Jak偶e cz臋sto motyw mistrza i jego uczni贸w spotykany jest w 艣wiecie sztuki. Od najdawniejszych czas贸w wielcy mistrzowie skupiali wok贸艂 swoich pracowni uczni贸w. Niekt贸rzy byli ich na艣ladowcami, inni wybierali w艂asn膮 drog臋. Mistrz od zawsze wnosi艂 do艣wiadczenie - do ucznia nale偶a艂a przysz艂o艣膰. Mistrzami byli wielcy samotnicy, ale najcz臋艣ciej mistrzem czynili cz艂owieka jego uczniowie. By艂 on dla m艂odych tym bardziej inspiruj膮cy – im bardziej pozostawa艂 sob膮.
Mistrz przewy偶sza innych umiej臋tno艣ciami, jest autorytetem i przewodnikiem duchowym. Uczy sztuki i jak 偶y膰 ze sztuk膮. Stawia pytania, zadaje tematy, na kt贸re uczniowie szukaj膮 odpowiedzi. Potem obserwuje jak sobie z tym radz膮. Mistrz-nauczyciel zara偶a w艂asn膮 aktywno艣ci膮, nieustannym poszukiwaniem najlepszych metod. Jest wymagaj膮cy jako pedagog, ale 偶yczliwy w przekazywaniu uwag. Mistrz dzieli si臋 z uczniami swoim do艣wiadczeniem, przemy艣leniami, tajnikami sztuki. Wielko艣膰 jego tkwi w tym, 偶e potrafi swoje do艣wiadczenie przekaza膰 innym. Prawdziwy mistrz potrafi dostrzec warto艣ci ucznia i pozwala na jego doskonalenie, nie niszczy indywidualno艣ci, ale tak偶e nie onie艣miela uczni贸w. W czasach wsp贸艂czesnych coraz rzadziej u偶ywa si臋 s艂owa 鈥瀖istrz”. W krytyce artystycznej s艂owo to niemal nie istnieje. M贸wi si臋 o grupie artystycznej, szkole, nie ma 鈥瀖istrz贸w i uczni贸w”. Wr臋cz nie wypada takich s艂贸w u偶ywa膰.
Przygotowuj膮c niniejsz膮 wystaw臋 nie waha艂am si臋 nazwa膰 Stefana Lisowskiego Mistrzem, kt贸rym sta艂 si臋 dla uczni贸w grupy Communio Graphis. Jest autorytetem, do kt贸rego zawsze mo偶na przyj艣膰 po rad臋 i przyjacielskie wsparcie. Kiedy trzeba skrytykuje, innym razem pochwali. Od pocz膮tku nazywaj膮 go 鈥濸rofesorem”. Wielu cz艂onk贸w grupy Communio Graphis m贸wi: to od niego wszystko si臋 zacz臋艂o, to on nas zarazi艂 sztuk膮, on nam pokaza艂 jak z t膮 sztuk膮 偶y膰.
Na czym polega wyj膮tkowo艣膰 artysty Stefana Lisowskiego? Z wykszta艂cenia jest rze藕biarzem, ale zajmowa艂 si臋 te偶 medalierstwem i ceramik膮. Wiele technik plastycznych jest mu bliskich. Du偶o maluje i rysuje. Od ponad pi臋膰dziesi臋ciu lat jest pedagogiem. Podczas pracy zawodowej uczy艂 w Pa艅stwowym Liceum Techniki Teatralnej w Warszawie, potem by艂 nauczycielem rze藕by i dyrektorem w Pa艅stwowym Ognisku Artystycznym na Nowolipiu w Warszawie. Nie przesta艂 uczy膰 po przej艣ciu na emerytur臋. Kiedy w 1987 r. zamieszka艂 w okolicy G贸ry Kalwarii – szybko zaprzyja藕ni艂 si臋 z lud藕mi wra偶liwymi na sztuk臋. Wszystkich zara偶a艂 w艂asn膮 aktywno艣ci膮, nieustannym tworzeniem, w艂asnym rozumieniem pracy tw贸rczej. Jego pozytywna energia udziela艂a si臋 innym. Pierwszym uczniem Stefana Lisowskiego by艂 Eugeniusz W臋gie艂ek. Pewnego dnia przyjecha艂 do pracowni rze藕biarza w W贸lce Dworskiej razem z Ryszardem Wysockim - instruktorem plastyki, cz艂onkiem Warszawskiego Stowarzyszenia Artyst贸w Plastyk贸w. Wysocki poprosi艂, aby artysta oceni艂 jedn膮 z prac Eugeniusza W臋gie艂ka. Dzi艣 Lisowski tak wspomina to spotkanie: Gienio powiedzia艂 do mnie, 偶e chce by膰 artyst膮 i pyta o rad臋 jak to zrobi膰? Popatrzy艂em na jego prac臋 i powiedzia艂em: ju偶 nim jeste艣! By艂 troch臋 zaskoczony. I tak zacz臋艂y si臋 nasze cz臋stsze spotkania. Potem przychodzili kolejni, najpierw po korekt臋, ocen臋 pracy, rad臋, a nast臋pnie aby podyskutowa膰, spotka膰 si臋 przy ognisku. Dzia艂ka Stefana Lisowskiego i jego ma艂y domek letniskowy przerodzi艂y si臋 w pracowni臋 artystyczn膮. Jesieni膮 1991 r. powsta艂 pomys艂 utworzenia grupy. Inicjatorami zawi膮zania Communio Graphis byli: Stefan Lisowski, ks. Jaros艂aw Gamrot – marianin, absolwent Liceum Plastycznego w Krakowie oraz Ryszard Wysocki – instruktor plastyki w O艣rodku Kultury w G贸rze Kalwarii. Pocz膮tki by艂y trudne. Poszukiwano lokalu na spotkania, funduszy na rozwini臋cie dzia艂alno艣ci.
Grupa skupi艂a zakochanych w sztuce profesjonalist贸w i amator贸w: rze藕biarzy, malarzy, grafik贸w, fotografik贸w, a nawet gobeliniarzy. Pocz膮tkowo malowali, rze藕bili, rysowali na dzia艂ce Stefana Lisowskiego, pod okiem Mistrza poznawali tajniki sztuki, doskonalili sw贸j warsztat. Kiedy przybywa艂o coraz wi臋cej ch臋tnych do nauki wynaj臋cie lokalu na pracowni臋 sta艂o si臋 konieczne. Z pomoc膮 przyszli Ksi臋偶a Marianie z parafii w G贸rze Kalwarii, kt贸rzy oddali salk臋 katechetyczn膮 do dyspozycji artyst贸w. Uroczyste otwarcie pracowni mia艂o miejsce 11 stycznia 1992 r. Grupa liczy艂a oko艂o 15 os贸b, g艂贸wnie za艂o偶ycieli, artyst贸w amator贸w i m艂odzie偶y. Do najstarszych uczni贸w Stefana Lisowskiego nale偶y zaliczy膰: Eugeniusza W臋gie艂ka, Ireneusza Kali艣ciaka, Danut臋 Kotulsk膮, Andrzeja K艂osa, marka Czapkarskiego i 鈥瀖a艂膮” Ani臋 B膮k (mia艂a w贸wczas 6 lat). Dwie pierwsze wystawy tw贸rc贸w Communio Graphis odby艂y si臋 nieopodal pracowni – na terenie 鈥瀌olnego ko艣cio艂a”. Wywo艂a艂y one du偶e zainteresowanie miejscowego spo艂ecze艅stwa. Kolejne ekspozycje zacz臋艂y wychodzi膰 poza teren miasteczka. Grupa pokaza艂a swoje osi膮gni臋cia w Piasecznie, Czersku, w Chylicach. Cieszy艂a si臋 coraz wi臋kszym zainteresowaniem. Ze wzgl臋du na przebudow臋 i remont klasztoru, pracownia przy ko艣ciele istnia艂a tylko do 1995 r. Kolejne trzy lata arty艣ci spotykali si臋 u Stefana Lisowskiego w W贸lce Dworskiej. Do grupy do艂膮czyli kolejno: Teresa Pietras, Helena Molska, Jan Drewicz, Dariusz Zawadka.
Nigdy nie by艂o regularnych spotka艅. Nie by艂o przymusu. Ka偶dy kto przychodzi艂 do Stefana Lisowskiego – przychodzi艂 z przyjemno艣ci膮. Malowa艂, rze藕bi艂, robi艂 to, co sprawia艂o mu przyjemno艣膰. Arty艣ci wspominaj膮, 偶e 鈥濸rofesor” by艂 zawsze najm艂odszy duchem ze wszystkich i nigdy nie brakowa艂o mu zapa艂u do pracy. Ci膮gle by艂 niestrudzony. Cz臋sto powtarza艂, 偶e trafi艂 do W贸lki Dworskiej jak do rodziny. Jego otwarto艣膰, prostota, nastawienie do drugiego cz艂owieka, ch臋膰 pomocy ka偶demu, kto chcia艂 tworzy膰 – sprawia艂a, 偶e ubogaca艂 coraz to innych ludzi swoim do艣wiadczeniem. Jego imponuj膮ca energia otwiera艂a przed adeptami sztuki mo偶liwo艣膰 w艂asnych poszukiwa艅, opartych o do艣wiadczenia Mistrza, kt贸rymi dzieli艂 si臋 z m艂odzie偶膮 z ca艂膮 serdeczno艣ci膮 i sympati膮. Zawsze stara艂 si臋 im pom贸c, nauczy膰, ale i zachowa膰 ich indywidualizm. Zawsze by艂 wymagaj膮cy, 偶ywio艂owo przeprowadza艂 korekty, ale i 偶yczliwy w przekazywaniu porad.
Jego uczniowie podnosili poziom swoich prac, nabierali coraz wi臋kszego do艣wiadczenia. Stefan Lisowski zacz膮艂 te偶 zadawa膰 im konkretne tematy do zrealizowania. W 1997 r. zainicjowa艂 cykl prac pt. 鈥濳apliczka przydro偶na”. Postanowi艂 przywr贸ci膰 motyw drewnianej kapliczki przydro偶nej do mazowieckiego krajobrazu. Sam rze藕bi艂 Chrystusy Frasobliwe, krzy偶e przydro偶ne i Madonny z jednego pnia drzewa. Powsta艂o wiele prac, kt贸re potem zosta艂y zaprezentowane w Muzeum im. Kazimierza Pu艂askiego w Warce na wystawie pt. 鈥濳apliczka przydro偶na”. Nast臋pstwem tej ekspozycji by艂o wyrzxe藕bienie przez Stefana Lisowskiego i jego uczni贸w kapliczek w drewnianych pniach drzew w parku przy muzeum.
Od 1998 r. grupa Communio Graphis ma swoj膮 sta艂a pracowni臋 w G贸rze Kalwarii. W艂adze miasta, doceniaj膮c dzia艂alno艣膰 artyst贸w przyzna艂y im lokal przy ul. Pijarskiej 40. Zorganizowano tu pracowni臋 i galeri臋 grupy. Poza indywidualn膮 tw贸rczo艣ci膮 i spotkaniami - organizowane s膮 tu zaj臋cia plastyczne dla dzieci, m艂odzie偶y i doros艂ych. Arty艣ci skupieni wok贸艂 Stefana Lisowskiego uczestniczyli w ponad osiemdziesi臋ciu wystawach. W swojej galerii prezentowali tak偶e wielu artyst贸w profesjonalnych z Konstancina, Piaseczna, Che艂ma, Otwocka, Kozienic. Od 2006 r. grupa ma te偶 nowego opiekuna, kt贸rym jest Jan Drewicz. Wprowadzony w tajniki sztuki i pracy pedagogicznej przez swojego Mistrza - przekazuje wiedz臋 i do艣wiadczenie najm艂odszym. Nad wszystkim czuwa jednak Stefan Lisowski. Spotyka si臋 z artystami, kiedy trzeba doradzi. Zawsze powtarza: cudownym jest, kiedy mo偶na przygotowa膰 swojego nast臋pc臋, wprowadza膰 go we wszystkie tajniki pracy pedagogicznej, m贸c do tego pomaga膰 i doradza膰.
Nauczanie jest sztuk膮. Nie wystarczy du偶o wiedzie膰 i umie膰. Dobry Mistrz zawsze potrafi przekaza膰 wiedz臋, dostosowa膰 metod臋 i zakres materia艂u do mo偶liwo艣ci i aspiracji uczni贸w. I tak jest ze Stefanem Lisowskim. Wykszta艂ci艂 wielu artyst贸w, wielu uwra偶liwi艂 na pi臋kno i sztuk臋. Spod jego r臋ki wysz艂o szereg m艂odych ludzi, kt贸rzy trafili na studia artystyczne. Wychowywa艂 i wychowuje ludzi przez sztuk臋: m艂odych i doros艂ych. Dzi臋ki niemu grupa Communio Graphis ma bogaty dorobek artystyczny, szereg zrealizowanych wystaw, ma swoj膮 pracowni臋 i galeri臋.
Sk艂adam serdeczne podzi臋kowania Panu Stefanowi Lisowskiemu za kolejn膮 wystaw臋 w Muzeum im. Kazimierza Pu艂askiego w Warce. Za zaufanie i niegasn膮c膮 w nim rado艣膰 偶ycia. Dzi臋kuj臋 Panu Janowi Drewiczowi za wszelk膮 pomoc w przygotowaniu ekspozycji oraz wszystkim cz艂onkom grupy Communio Graphis za wsp贸艂prac臋 z muzeum.
Iwona Stefaniak
|
|
